کد خبر : 63523 شنبه 09 فروردین 1399 - 11:27:30
بازدید-مجازی-از-موزه-ایران-باستان

در خانه سفر کنیم /

بازدید مجازی از موزه ایران باستان

هر کشوری یک موزه مادر و بسیار مهم دارد که بخش بزرگی از تاریخ و دیرینه خود را در آن به نمایش می‌گذارد، در ایران موزه ملی این کارکرد را دارد و این روزها فرصت خوبی برای بازدید مجازی از گنجینه ارزشمند این موزه است.

یکی از با ارزش‌ترین مراکز در ایران که گنجینه‌ای بسیار پربار از تاریخ این مرز و بوم در خود جای داده، موزه ملی ایران است. این موزه با سردر شکوهمند خود در خیابان سی تیر تهران جا خوش کرده و یکی از پر بازدیدترین موزه‌های ایران است. موزه ملی در پی شیوع کرونا یکی از اولین مراکزی بود که اعلام تعطیلی کرد ضمن اینکه مدیران این موزه از این فرصت استفاده کردند و در بازدید مجازی مشوق دیگر موزه‌ها شدند.

موزه ملی ایران به عنوان بزرگ‌ترین، مهم‌ترین و قدیمی‌ترین موزه کشور بیشترین یافته‌های باستان‌شناسی حاصل از کاوش‌های علمی از دوران پارینه‌سنگی تا اسلامی در قالب دو موزه "ایران باستان" و "باستان شناسی و هنر اسلامی ایران" به نمایش درآورده است. موزه ملی ایران در سال ۱۳۱۶ خورشیدی در اولین بنای موزه‌ای کشور گشایش یافت. این بنا را آندره گدار، معمار فرانسوی با الهام از طاق کسرا طراحی کرد و دو معمار ایرانی یعنی عباسعلی معمار و استاد مراد تبریزی اجرای آن را به عهده گرفتند.

با قدم زدن در خیابان سی تیر و گذر پارکی کوچک، ساختمان باشکوه و نارنجی رنگ موزه با سردری شکوهمند در برابر بازدید کنندگان قرار می‌گیرد. این ساختمان در واقع موزه ایران باستان بوده که به دو بخش "پیش از تاریخ ایران" با آثاری از دوران پارینه‌سنگی قدیم تا اواخر هزاره چهارم پیش از میلاد (یعنی از کهن‌ترین دوران تا پیش از ابداع نگارش) و در "موزه دوران تاریخی" آثاری از اواخر هزاره چهارم پیش از میلاد (یعنی آغاز به‌کارگیری نگارش) تا پایان دوران ساسانی به نمایش گذاشته شده است.

اولین بخشی که در این بخش از موزه با آن روبرو می‌شوید، بخش پارینه سنگی یعنی زمانی که انسان‌های اولیه در آن می‌زیستند، است. در این بخش از موزه ابزارها و اشیا انسان ساز بسیار ابتدایی که از مکان‌های باستانی کشف‌رود در خراسان و لادیز سیستان و بلوچستان به نمایش در آمده است. اشیا بخش پارینه سنگی از یک میلیون تا حدود دویست و پنجاه هزار سال قدمت دارند. مهم‌ترین اشیا این بخش سنک مادر "ساتور" و ابزار سه وجهی "امر مردگ" است.

در تالارهای بعد وارد فاز تازه‌ای از تاریخ می‌شوید، ابزارها ظریف‌تر شده و آرام آرام فرم آن شکل پیدا می‌کند. به عنوان مثال در دوره فرا پارینه سنگی ابزارهای ترکیبی با استفاده از سنگ ساب و ذخیره‌سازی مواد خوراکی است. این دوره از حدود ۲۰ هزار سال پیش آغاز می‌شود و در حدود ۱۲ هزار سال پیش با اتمام عصر یخبندان به پایان می‌رسد. نمونه‌های آثار این دوره از مکان‌هایی مانند غار علی‌تپه مازندران و پناهگاه پاسنگر در لرستان در تالار ۳ به نمایش گذاشته شده است.

بخش تاریخی بعدی در موزه مربوط به عصر نوسنگی و مس‌سنگی می‌شود. در این دوره برخی ساکنان در دامنه‌های زاگرس موفق به اهلی کردن حیوانات و کاشت برخی گیاهان و غلات خودرو مانند گندم، جو و در نتیجه تولید مواد خوراکی شدند. بدین ترتیب جمعیت افزایش یافت و روستاهای جدید در خارج از این هسته‌های مرکزی، در دشت‌های آبرفتی و مناطقی مانند خوزستان، فارس و مرکز فلات ایران شکل گرفتند. در همین عصر بود که یکی از مهم‌ترین ابداعات بشر یعنی سفال به وجود آمد و آثار مهمی همچون ظرف‌های سفالی و یک ماکت سفالی از یک خانه در موزه وجود دارد.

در تالار بعدی موزه ایران باستان با آثاری از دوره مفرغ روبرو می‌شوید. دوره مفرغ (۳۰۰۰ تا ۱۵۰۰ پیش ازمیلاد) دوره‌ای از تاریخ ایران است که مهم‌ترین دست‌آوردهای آن استفاده گسترده از آلیاژ مفرغ و همزمان با آن برداشتن نخستین گام‌ها برای تشکیل حکومت است. فناوری دستیابی به آلیاژ مفرغ (آمیزهای از مس و قلع) به تولید گسترده اشیای مفرغی مانند ظرف، جنگ‌افزارها، یراق‌آلات اسب، پیکره‌های انسانی و جانوری منجر شد.

آثار تزئینی و آئینی نیز مانند سرسنجاق، بازوبند و گردنبند و سرَعل در برخی نقاط ایران از جمله لرستان، کرمانشاه و ایلام از این دوره به دست آمده که در موزه قابل بازدید است. یکی از مهم‌ترین آثار موزه ملی یعنی کاسه پایه‌دار با نقش بز کوهی و درخت شهرسوخته که از آن به عنوان اولین پویانمایی تاریخ یاد می‌کنند نیز مربوط به هزار سوم پس از میلاد و عصر مفرغ است.

بخش بعدی موزه مربوط به تمدن عیلام است، تمدنی که نخستین شهرها را در جنوب و جنوب غرب ایران به وجود آورد و به چهار دوره تقسیم می‌شود. زیگورات جغازنبیل و مجموعه بناهای اطراف آن از مهم‌ترین بقایای معماری این دوره است و آثار مهمی چون پیکره سفالی کاو با کتیبه‌های پشت آن، لوله‌های شیشه‌ای، آجر نوشت‌ها، پالک‌های تزئینی دیوار و گل‌میخ‌های کتیبه دار از این دوره در موزه به نمایش درآمدند. همچنین خط میخی را نیز عیلامیان از همسایگان بین النهرینی خود وام گرفتند و آن را با خط خود منطبق ساختند.

حدفاصل دوره مفرغ و امپراتوری هخامنشی در تاریخ ایران با نام "دوره آهن" شناخته شده است که ویژگی فنی آن آشنایی با چگونگی ذوب فلز آهن است. نکته دیگری در مورد این دوره زمانی، گسترش توانمندی سفالگران در ساخت فرم‌های جانوری است که نمونه‌های متنوع خصوصاً آن از کرانه‌های دریای مازندران تا گیلان و تالش در گورستان‌های متعدد به دست آمده است. درست پس از تالار عیلامی‌ها در موزه ایران باستان با تالار عصر آهن با آثاری همچون جام زرین معروف تپه مارلیک و آجرهای لعاب‌دار آذربایجان قرار دارد.

پس از گذر از این بخش‌ها، وارد بخش امپراطوری‌های ایرانی خواهید شد. در اولین بخش آثار مربوط به عصر هخامنشی به چشم می‌خورد، آثاری که از تخت جمشید و دیگر مراکز به موزه ملی آورده شدند. داریوش بزرگ برای نخستین‌بار در ایران سکه ضرب کرد و فنون گوناگون به‌ویژه سنگ‌تراشی و فلزکاری در این دوره شکوفا شد. نقش‌برجستۀ "بارعام" تخت جمشید، ستون سنگی با سرستون به شکل دو گاو پشت به هم، تندیس سنگی داریوش که فرمان وی در مصر ساخته شد و پیکرە سنگی پنه‌لوپه نمونه‌های شاخص این دوره‌اند که در موزه قابل بازدید هستند.

در بخش بعدی موزه آثاری از عصر سلوکی و عصر اشکانیان است. در این تالار پیکره مفرغی زئوس، سنگ نوشته یونانی معبد ئودیسه که هر دو از نهاوند همدان هستند وجود دارند. همچنین پیکره بزرگ زاده اشکانی مهم‌ترین اثر بخش اشکانیان است. یکی از مومیایی‌های اسرارآمیز مردان نمکی که در زنجان کشف شدند که مربوط به این دوره تاریخی است و در بخش ایران باستان موزه ملی ایران به نمایش درآمده است.

در بخش آخر مربوط به ساسان است، حکومتی که در ۲۲۴ میلادی قدرت را در دست گرفت و مدعی تداوم دوره باشکوه هخامنشی بود. هنر شاهانه ساسانی به لطف نقوش پارچه‌های ابریشمی، ظروف سیمین زراندود و گچبری‌هایشان در سراسر آسیا و اروپا گسترش یافت. گچبری‌ها و موزاییک‌کاری‌های بی‌نظیر در بخش تاریخی موزه از تزئینات معماری باشکوه این دوره در تپه‌حصار دامغان، چالترخان در ری، حاجی‌آباد و بیشاپور در فارس به دست آمده است.

آثار به دست آمده از دوره‌های مختلف تاریخی در موزه ایران باستان همچنین بازدید مجازی از این موزه در سایت موزه ملی ایران به نشانی http://irannationalmuseum.ir/fa/ موجود است.

نظرات شما

[کد امنیتی جدید]

آخرین ها  | برگزیده ها برترین ها