کد خبر : 6340 یکشنبه 06 اردیبهشت 1394 - 20:50:01
دارورسانی-‌هدفمند-در-‌بدن-به-‌کمک-نانوذرات

دارورسانی ‌هدفمند در ‌بدن به ‌کمک نانوذرات

استفاده از مواد و معرف‌های شیمیایی خطرناک در تهیه مواد صنعتی، آزمایشگاهی و پزشکی در دنیای امروز با پیامدهای زیست محیطی گسترده‌ای همراه است که می‌تواند محیط زیست و حتی سلامت انسان‌ها را تحت تاثیر قرار دهد.

از این رو برای مقابله با این مشکل، معرفی و گسترش روش های سنتز مواد بر پایه اصول و روش های شیمی سبز با روش های دوستدار محیط زیست، در مقیاس آزمایشگاهی و صنعتی در جوامع علمی به عنوان یک ضرورت مطرح شده است. گروهی از محققان دانشگاه علوم پزشکی مشهد در یک طرح پژوهشی، به عنوان یک رویکرد جدید و ایمن، با رعایت اصول شیمی سبز به تولید نانوذرات اکسیدسریم اقدام کرده اند. این گروه از محققان بر اساس رعایت اصول شیمی سبز یا به عبارتی روش های دوستدار محیط زیست، سنتز نانوذرات و خواص سلولی ذراتی که به این روش تولید می شود را در این طرح پژوهشی بررسی کرده اند. این نانو ذرات می تواند به عنوان یک آنتی اکسیدان کاربرد داشته باشد. علاوه بر این با توجه به ویژگی ها و خواص این ذرات می توان از نانوذرات اکسیدسریم در زمینه های مختلفی از ترمیم ضایعات عصب و نخاعی تا دارورسانی هدفمند و تولید مواد آرایشی و بهداشتی استفاده کرد.

از دارورسانی تا ترمیم ضایعات نخاعی

دکتر مجید دررودی، استادیار دانشگاه علوم پزشکی مشهد و مجری این طرح تحقیقاتی در گفت و گو با جام جم می گوید: یکی از نانو موادی که به نظر می رسد می تواند در حوزه پزشکی کاربردهای فراوانی داشته باشد نانوذرات سریم اکساید یا همان نانو ذرات سریا است که خواص بسیار گسترده و وسیعی در حوزه های مختلف صنعتی تا پزشکی دارد و با توجه به این که این گروه از نانو مواد می تواند در حوزه های متنوعی کاربرد داشته باشد، سنتز آنها با رعایت اصول شیمی سبز مورد توجه قرار گرفته است. به گفته عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، روشی که در این طرح پژوهشی برای ساخت این مواد مورد توجه قرار گرفته، روشی موسوم به سل ژل است. از مهم ترین ویژگی های این روش ساخت می توان به سادگی آن اشاره کرد. این روش بدون داشتن امکانات و تجهیزات خاص با شرایط معمولی در آزمایشگاه های بسیاری از مراکز تحقیقاتی و دانشگاه ها قابل انجام است.

وی درباره کاربردهای مختلف این نانوذرات در زمینه های گوناگون این طور توضیح می دهد: تحقیقات انجام شده روی این مواد نشان داد نانوذرات سریم اکساید می تواند در حوزه های متنوعی کاربرد داشته باشد و از این رو ساخت این مواد در دستور کار قرار گرفت. یکی از مهم ترین خواص این گروه از مواد این است که این ذرات خواص آنتی اکسیدانی دارد. علاوه بر این می توان با توجه به ویژگی ها و خواص این ذرات از آن به عنوان حامل یا نانودارو در دارورسانی هدفمند استفاده کرد. از دیگر کاربردهای مطرح شده برای نانوذرات سریم می توان به کاربرد این ذرات به عنوان ترمیم کننده ضایعات عصبی و نخاعی اشاره کرد. از آنجا که این مواد در برابر تابش اشعه فرابنفش به عنوان یک محافظ عمل می کند، در تولید مواد آرایشی و بهداشتی و بویژه در تولید کرم های ضد آفتاب هم می توان از این مواد استفاده کرد. تحقیقات انجام شده نشان داده است از این نانو مواد می توان به عنوان کاتالیست های نفتی نیز استفاده کرد که این کاربرد در حوزه صنایع مرتبط با نفت و پتروشیمی قرار می گیرد.

منبع بیولوژیکی، جایگزین منبع شیمیایی

دکتر دررودی با اشاره به این که نانوذرات سریم در آینده می تواند در زمینه های دیگری نیز کاربرد داشته باشد می افزاید: قرار است در ادامه کار از این نانو ذرات که با مواد رادیواکتیو تکنسیوم 99 نشاندار می شود در حوزه پزشکی هسته ای استفاده کرد. بر این اساس در آینده ای نزدیک این نانو مواد می تواند به عنوان حامل داروهای سرطانی در آینده ای نزدیک کاربرد داشته باشد.

وی در پاسخ به این که آیا در مورد ایمنی این ذرات برای بدن آزمایش هایی انجام شده؟ این طور توضیح می دهد: به دلیل این که کاربرد این مواد در حوزه پزشکی مورد توجه قرار گرفته است، سمیت این مواد در ابعاد سلولی در محیط آزمایشگاهی بررسی شد. نتایج به دست آمده از این بررسی ها نشان داد این مواد بسیار ایمن و غیر سمی هستند. این مواد تا غلظت 800مایکروگرم در میلی لیتر فاقد سمیت سلولی خاصی بودند.

نانوذرات اکسیدسریم در دنیا به روش های مختلفی سنتز می شود که یکی از این روش ها سنتز این ذرات بر اساس اصول شیمی سبز است. دکتر دررودی با اشاره به این موضوع می گوید: در روش های معمول و متعارف برای تولید نانوذرات اکسیدسریم از اسیدآمینه ها و پروتئین های مختلف به عنوان عامل های کنترل کننده ابعاد این ذرات و پایدارکننده استفاده می شود. فرآیند خالص سازی اسیدهای آمینه و پروتئین ها خالص سازی گران قیمت است. در این روش از اسید های آمینه گران قیمت تجاری استفاده می شود. ما در این طرح به جای اسیدهای آمینه از سفیده تخم مرغ به عنوان پایدارکننده استفاده کرده ایم که حاوی مقادیر زیادی از اسیدآمینه و پروتئین هایی مانند آلبومین و لیزوزیم هستند که می تواند به عنوان یک ماده بیولوژیکی کار اسیدآمینه تجاری گران قیمت را انجام دهد و کاربرد مشابهی داشته باشد. این جایگزین یک ماده ارزان قیمت، در دسترس و طبیعی است که این ویژگی ها به عنوان یکی از مزیت های اصلی این طرح پژوهشی مطرح است. سفیده تخم مرغ رشد نانوبلورها و توزیع اندازه آنها را در سنتز این ذرات کنترل می کند. بر این اساس در این روش نانوذرات اکسیدسریم با میانگین اندازه ذرات 24 نانومتر تولید می شود که پیش بینی می شود در ادامه بتوان از این نانو مواد در حوزه پزشکی استفاده کرد که می تواند کاربردهای متنوعی داشته باشد.

حرکت در مسیر سبز

وی در پاسخ به این که آیا ایمنی زیست محیطی این ذرات بررسی شده است؟ این طور پاسخ می دهد: ما از نظر زیست محیطی آزمایشی روی این نانو مواد انجام نداده ایم. از آنجا که این مواد از نظر سمیت سلولی ایمن هستند و قرار است در حوزه پزشکی از آنها استفاده شود، ضرورتی برای بررسی ایمنی زیست محیطی این ذرات وجود نداشته است و فقط بررسی ایمنی و غیرسمی بودن آنها در سطح سلولی کفایت می کند. اما در صنایع دیگر مانند تصفیه آب و هوا هم می توان از این مواد استفاده کرد. به کارگیری این مواد در این زمینه ها به گونه ای است که از انتشار این مواد در محیط زیست جلوگیری شود. یعنی این ذرات را روی سطوحی به عنوان پوشش استفاده می کنند و آب و هوا را از روی این سطوح عبور می دهند. از این رو این گروه از نانو مواد در محیط زیست قرار نمی گیرد. ذرات اکسید سریم تاکنون مغفول مانده بود و از آن به عنوان موادی برای صیقل دادن و برق انداختن سطح استفاده می شد. اما با سنتز آنها در مقیاس نانو، محققان متوجه شدند این ذرات می تواند کاربردهای متنوع دیگری داشته باشد. در سال های اخیر بر اساس تحقیقات انجام شده ابعاد کاربردی برای این نانو مواد مشخص شده است و امروزه از این گروه از نانو مواد به عنوان یک ماده کاربردی در حوزه های مختلف و بویژه پزشکی استفاده می شود.

استادیار دانشگاه علوم پزشکی مشهد می گوید: تحقیقات مشابهی در سطح دنیا انجام می شود. اما در اغلب روش های مطرح برای سنتز این مواد از معرف های شیمیای خاص استفاده می شود که گران قیمت و وارداتی هستند و باید هزینه بالایی برای آن پرداخت شود. این معرف ها برای انسان و محیط زیست خطرناک است. کاری که ما انجام داده ایم، این است که از مواد طبیعی ارزان قیمت و در دسترس برای سنتز این نانو مواد استفاده کرده ایم که جایگزین معرف های سمی و گران قیمت شده است. بنابراین می توان ویژگی منحصر به فرد این روش در مقایسه با روش های مشابه در سطح دنیا را در سهولت دسترسی به مواد موردنیاز در فرآیند ساخت، کاهش هزینه ها و استفاده نکردن از مواد و معرف های خطرناک خلاصه کرد. نانوذراتی که بر اساس فرآیند منطبق با اصول شیمی سبز تولید می شود، اندازه یکنواختی دارد، از بازده بالاتری برخوردار است و تولید آنها به تجهیزات و شرایط خاص فیزیکی و محلول های پیچیده شیمیایی نیاز ندارد.

نظرات شما

[کد امنیتی جدید]

آخرین ها  | برگزیده ها برترین ها