کد خبر : 61623 سه شنبه 28 فروردین 1397 - 11:20:43
راهکار-موثر-بیوتکنولوژی

در این گزارش بخوانید:

راهکار موثر بیوتکنولوژی

سیناپرس: بیو تکنولوژی، واژه ای نام آشنا که هر وقت نام آن را می شنویم مجموعه ای از کلمات قلمبه سلمبه در ذهنمان ردیف می شوند و اصلا نمی دانیم که مثلا می توانیم با بیو تکنولوژی کاری بکنیم که نیازمان به درآمد نفت حداقل شود!!

بیو تکنولوژی: واژه ای نام آشنا که هر وقت نام آن را می شنویم مجموعه ای از کلمات قلمبه سلمبه در ذهنمان ردیف می شوند و اصلا نمی دانیم که مثلا می توانیم با بیو تکنولوژی کاری بکنیم که نیازمان به درآمد نفت حداقل شود و شاید یکی از شاخصه های کشور های پیشرفته هم همین باشد که بر خلاف کشورهای نفت خیز که اقتصادی تنها بر پایه صادرات نفت دارند به سرمایه گذاری در بخش های سودده و پر بازدهی همچون بیو تکنولوژی مبادرت می نمایند  و می بینیم که روز به روز هم در حال رشد و پیشرفت هستند. اینها  همه را گفتم چون راستش تا سال پیش خودم هم زیاد از بیو سر در نمی آوردم و بعد که فهمیدم که چه آرمان های بزرگ ولی دست یافتنی در انتظار این شاخه از مهندسی شیمی است تازه در یافتم که داشتن منابع خدادادی همچون نفت و فروش آن، آن هم بصورت خام افتخار چندانی ندارد بلکه افتخار به این است که بتوان دانشی همچون بیو تکنولوژی را به تکنولوژی های مهمی تبدیل کرد و به بهبود زندگی مردم کمک کرد. از این رو سعی کردم تا بطور مختصر به بررسی این موضوع و آینده درخشان آن بپردازم.

اگر چه سابقهی فعالیت در عرصهی بیوتکنولوژی نوین در کشور به بیش از دو دهه می‌رسد و در این مدت اقداماتی نیز برای بهره‌گیری از این فناوری انجام شده است، اما باید بررسی شود که این اقدامات تا چه میزان بر مبنای نیازها و مزیت‌های نسبی کشور بوده‌اند.

در زیر به برخی نمونه هایی پرداخته می شود که می توان بر روی آنها سرمایه گذاری کرد و به نتایج مهمی رسید.

۱ـ استفاده از بیوتکنولوژی در صنعت دامپروری

امروزه از روش‌های مهندسی ژنتیک و بیوتکنولوژی، در صنایع پرورش دام، طیور و آبزیان به منظور اصلاح نژاد، افزایش کمی و کیفی محصول و مقابله با بیماری‌ها به طور گسترده‌ای بهره‌گیری می‌شود.

ایران نیز به لحاظ دامپروری و تولید فرآورده‌های دامی دارای مزایای نسبی فراوانی است؛ به طوری که تقریباً تمام دام‌های ارزشمند، در ایران قابل پرورش و نگهداری هستند. این مزیت، صنعت تولید دام و فرآورده‌های آن را در کشور در زمرهی صنایع پردرآمد و مهم قرار داده است. در این بین، بیوتکنولوژی با توجه به کاربردهای وسیع آن، می‌تواند در توسعه و ارتقای صنعت مذکور نقش به سزایی ایفا نماید.

طبق آمارهای رسمی، سهم بخش کشاورزی کشور از تولید ناخالص ملی حدود ۲۵ درصد است که از این میزان، ۴۵ درصد مربوط به دامپروری است.

با این تفسیر، حدود ۱۱ درصد از تولید ناخالص ملی از دامپروری تأمین می‌شود؛ ضمن این‌که، صنعت دامپروری به دلیل گستردگی، از اشتغال‌زایی بسیار بالایی نیز برخوردار است. از لحاظ تعداد دام نیز، حدود ۷ تا ۸ میلیون رأس گاو و ۷۰ تا ۸۰ میلیون رأس گوسفند و بز در کشور وجود دارد. علاوه براین، سالانه حدود ۸۰۰ میلیون تا یک میلیارد قطعه مرغ در کشور تولید می‌شود. سهم تولیدات این میزان دام و طیور در کشور با احتساب فرآورده‌های آن‌ها در حدود ۷ تا ۸ میلیارد دلار می‌باشدکه رقم قابل توجهی را در مقایسه با درآمدهای نفتی تشکیل می‌دهد.

 

بنابراین، حوزهی دامپروری، بدون شک یکی از مهم‌ترین بخش‌های اقتصادی و قابل توجه در کشور می‌باشد. البته چنانچه به نقش این حوزه، در تأمین بخش عمده‌ای از نیازهای غذایی و پروتئینی کشور نیز اشاره شود، اهمیت استراتژیک آن در حفظ استقلال ملی نیز روشن خواهد شد.

بنابراین، اگر به کمک بیوتکنولوژی و روش‌های به نژادی، بتوان بازده و بهره‌وری این صنعت را افزایش داد، سود کلانی نصیب تولیدکنندگان، مصرف‌کنندگان و اقتصاد ملی خواهد شد.

2ـ بیوتکنولوژی غذایی

به لحاظ تعریف، بیوتکنولوژی غذایی عبارت است از: استفاده از سلول‌های زنده یا بخشی از آن‌ها، به منظور تولید یا اصلاح محصولات غذایی یا مواد افزودنی مورد استفاده در صنایع غذایی. برای مثال، به‌کارگیری مستقیم تودهی سلولی میکروارگانیسم‌ها به عنوان پروتئین تک یاخته، استفاده از میکروب‌ها در تولید محصولات غذایی تخمیری نظیر ماست و پنیر و محصولات گوشتی تخمیر شده، پرورش قارچ‌های خوراکی، تولید سس‌های متنوع، طعم‌دهنده‌ها، شیرین‌کننده‌ها و افزودنی‌های خوارکی، آنزیم‌های مورد استفاده در صنایع غذایی، ویتامین‌ها و اسیدهای آمینه و آلی تنها گوشه‌ای از کاربردهای بسیار متنوع بیوتکنولوژی در صنایع غذایی هستند

بازار جهانی صنایع مربتط با بیوتکنولوژی غذایی به دلیل گستردگی و تنوع بسیار زیاد آن، ارقام قابل توجهی را نشان می‌دهد. به عنوان مثال در سال ۲۰۰۳، ارزش بازار جهانی امولسیون‌کننده‌های غذایی بیش از یک میلیارد دلار بوده است که در این بین لیسیتین ( پرمصرف‌ترین امولسیفایر غذایی) که یکی از فرآورده‌های مهم بیوتکنولوژیک مورد استفاده در صنایع غذایی به شمار می‌رود، به تنهایی رقمی بیش از ۲۵۰ میلیون دلار را به خود اختصاص داده است.

جالب است بدانیم که در حال حاضر، با استفاده از میکروارگانیسم‌ها و روش‌های بیوتکنولوژی، سالانه بیش از ۲۷۰۰۰۰ تن اسید سیتریک به ارزش حدود ۴/۱ میلیارد دلار در جهان تولید می‌شود که بخش اعظم آن در صنایع غذایی به مصرف می‌رسد.

در سال ۱۳۸۱ میزان واردات اسید سیتریک به کشور بیش از ۵/۶ هزار تن بوده است. همچنین بازار جهانی پروبیوتیک‌های مورد استفاده در صنایع تولید مواد و افزودنی‌های غذایی، ماست و فرمولاسیون‌های دارویی، از ارزش بسیار بالایی برخوردار است. برای مثال، میزان فروش سالیانه ماست‌های حاوی پروبیوتیک در جهان، رقمی حدود ۱۰ میلیارد دلار به خود اختصاص می‌دهد. آنزیم‌های مورد استفاده در صنایع غذایی انسان و دام، بیشترین سهم را از بازار آنزیم‌های صنعتی به خود اختصاص داده‌اند.

در حال حاضر، تنها در اتحادیه اروپا ارزش محصولات تولیدی در زمینه بیوتکنولوژی غذایی ( محصولات غذایی تخمیری، اسیدهای آمینه، ویتامین‌ها و غیره ) بیش از ۲۵ میلیارد دلار برآورد شده است.

علاوه بر این می توان به کاربرد این علم در حوزه هایی همچون بیوتکنولوژی دریایی، بیوتکنولوژی در بخش جنگل و مرتع، بیوتکنولوژی در باغبانی و.... اشاره کرد.

نتیجه‌گیری:

با توجه به مطالب ارائه شده، لزوم توجه و اهتمام بیش از پیش مسئولان و برنامه‌ریزان کشور، به ویژه متولیان زیست‌فناوری، به جنبه‌های تقریباً فراموش‌ شدهی بیوتکنولوژی کاملاً احساس می‌شود. چرا که در اغلب موارد مذکور، کشور ما در عین برخورداری از ظرفیت‌های بالای تولیدی، در زمرهی واردکنندگان عمدهی محصولات یاد شده قرار دارد.

دلایل مختلفی برای کم‌توجهی به برخی از حوزه‌های بیوتکنولوژی در کشور بیان می‌شود. اما به نظر می‌رسد سه دلیل عمدهیاین موضوع، موارد زیر باشند:

۱-تدوین استراتژی، برنامه‌ریزی و تعیین اولویت‌های بیوتکنولوژی در کشور غالباً توسط تعداد معدودی از متخصصان این رشته انجام می‌شود که در اکثر مجامع تصمیم‌گیری بیوتکنولوژی حضور دارند. لذا در این موارد، همواره دست عدهی کثیری از متخصصان بیوتکنولوژی از تصمیم‌گیری‌های ملی کوتاه می‌ماند، ضمن اینکه کمتر از همکاری دیگر متخصصان، مانند استراتژیست‌ها، برنامه‌ریزان، اقتصاددانان و مدیران کارآزموده استفاده می‌شود

. ۲-به نظر می‌رسد، دیدگاه اغلب متخصصان و محققان به بیوتکنولوژی، دیدگاهی صرفاً علمی است تا کاربردی. تعداد محدود شرکت‌های تولیدکنندهی محصولات بیوتکنولوژی، مؤید ضعف در بهره‌گیری کاربردی از این فناوری در کشور است.

در واقع تا به امروز، یکی از مهم‌ترین اهداف بهره‌گیری از بیوتکنولوژی در کشور، تولید مقاله بوده است، در حالی که بیوتکنولوژی یک فناوری است ( و نه علم) و یک فناوری با تولید محصول و رفع نیازهای انسانی معنی پیدا می‌کند.

۳-شاخص‌های ارزیابی علم و فناوری هم در کشور تفکیک نشده‌اند و هر دو با معیارهای مشترک سنجیده می‌شوند که البته مهم‌ترین این معیارها « تولید مقاله » است.

 

منبع:                                                                                    

www.biotechsociety.ir 

نظرات شما

[کد امنیتی جدید]